اسد الله معطوفى
1003
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
گورستان تاريخى خاك عمر تفرجگاه جنگلى و كوهپايهاى توسكستان در 30 كيلومترى جنوب شرق شهر گرگان و 10 كيلومترى شمال روستاى اصفهانكلاته واقع شده است . اين مكان تا اوايل دوره پهلوى در ابتداى يكى از راههاى شهر استراباد به سوى شاهكوه ، مجن ، تاش و شاهرود بود كه مسافران از شاهرود يا به دار الخلافه ( تهران ) مىرفتند و يا به سوى شرق يعنى خراسان و شهر مشهد رهسپار مىشدند . در اين مسير هنوز بقاياى چند كاروانسراى ميانراهى به چشم مىخورند . هشت كيلومتر بالاتر از جنگل توسكستان به سوى جنوب ، جادهاى خاكى و باريك كه بوميان اصطلاحا به آن « مالرو » مىگويند به سوى چپ و داخل جنگل و سپس كوهستان منحرف مىشود . پس از عبور از « ايبدره » و حدود 3 ساعت پيادهروى به سوى شرق ، به مكانى در نوك كوه خواهيم رسيد كه در حاشيه پرتگاهى مهيب ، قبرستانى تاريخى و پررمز و راز هر بينندهاى را وادار به توقف و تعجب مىكند . در اين ناحيه صعب العبور و پرت هيچ آثار ديگرى كه نشان از حيات گذشته انسانها باشد به چشم نمىخورد . فقط گورستانى در لابلاى درختان جنگلى منطقه كوهستانى ، زوزه باد و مردگانى كه چند قرن در دل خاك آسوده آرميدهاند ، شاخصه اين محيط هستند . در كنكاشى كه نگارنده به فاصلهء حدود يك كيلومترى در اطراف اين گورستان داشته ، هيچ آثارى از خرابههاى يك روستا مشاهده ننمود . بنابراين مىتوان با احتياط پذيرفت كه اين مكان روزگارى محل يكى از 1000 قلعه گرگان تاريخى قرون 4 و 5 ه . ق بود كه تعدادى از مورخين و جغرافىنويسان از جمله مقدسى بدانها اشاره نمودهاند . و شايد هم يكى از مراكز مقاومتى بود كه مبارزين پس از محاصره و قتل عام توسط بازماندگان اندكى كه برايشان باقى مانده بود ، در همانجا دفن شدند . و احتمال سوم آنكه متمردين يا مبارزين كه در مناطق پائين يعنى كوهپايه يا دشت گرگان دست به مقاومت زده بودند ، پس از شكست مجبور به عقبنشينى شده و كشتگان و زخميان بعدا فوت شده خود را براى درامان ماندن از كينه دشمنان خود به اين مكان آورده و دفن نموده بودند . به هر صورت مردگان اين قبرستان عجيب و مرموز جدا از تاريخ زندگى پر از مبارزه كسانى كه در طول حيات اجتماعى مردم گرگان مىزيستند نبودند ، به همان دلايلى كه در صفحات اولين اين بخش ( كوهستانى ) از نظر گذشت .